We spraken met een van de meer expressieve figuren uit de kunstwereld, internationaal bekende meester van de typografie: Ben Eine. In zijn Londense studio, een verbouwde azijnfabriek aan het spoor, hadden we het met hem over creativiteit, over wat Listen Better voor hem betekent, en over hoe muziek zijn kunst en zijn leven beïnvloedt. Je herkent het handschrift van deze letter- en woordkunstenaar uit duizenden en vindt zijn letters wereldwijd op straat en op schilderijen.

Dit is wat Ben te zeggen had

Ik was zo’n jochie dat altijd in de problemen kwam, maar nu wil ik van de wereld juist graag een betere plek maken. Ik wil dat mensen op straat mijn artwork zien en zich blijer en beter voelen, en zich even geen zorgen maken over de harde dagelijkse realiteit waaronder ze gebukt gaan. Ik probeer ze graag een beetje geluk te geven. Deze zomer heb ik een grote muurschildering gemaakt in Shoreditch, Londen voor de mensen van de brand in de Grenfelltoren. Dat was een ongelooflijke ervaring. Ik gebruikte de zin “You saw it in the tears of those who survived” uit Ben Okri’s gedicht ‘Grenfell Tower, June, 2017’, dat hij een maand na de brand heeft geschreven. Zijn woorden zijn zó krachtig. Mijn werk is een eerbetoon, een gedenkteken en een herinnering aan die ramp. Een plek om te bekijken en de slachtoffers te herdenken, maar ook een permanent werk om het debat over wat er is gebeurd gaande te houden totdat de overlevenden en slachtoffers gerechtigheid krijgen, en om alle betrokkenen op het hart te drukken dat we er nog steeds zijn en dat we nog steeds luisteren.

Als ik denk aan de woorden “listen better”, dan is dit ook precies wat er bij mij opkomt. We moeten beter luisteren naar wat er in de wereld gebeurt, vooral nu, in deze totaal bizarre, verknipte tijd. En we moeten beter naar elkaar luisteren om de verschillen tussen onze levens te zien en die beter te begrijpen. Diversiteit en verschil maken van de wereld een interessante plek. Ook visueel gezien. Toen ik het Listen Better-doek ontwierp werd ik daardoor geïnspireerd. Voor dit schilderij gebruikte ik mijn lettertype Vandal en dezelfde kleurtechniek die ik gebruikte voor het werk TWENTYFIRSTCENTURYCITY dat David Cameron, oud-premier van het Verenigd Koninkrijk, in 2010 tijdens zijn eerste officiële bezoek aan Washington cadeau deed aan Obama. Ik zie het als een inclusieve regenboog.

Hoe beïnvloedt muziek jouw creativiteit tijdens het werken?

Ik werk over het algemeen in stilte in mijn studio, omdat ik gemakkelijk word afgeleid. Maar als ik dingen aan het voorbereiden ben, thuis of in de studio, dan heb ik de hele tijd muziek aanstaan. Ik hou van romantische nummers, aangrijpende nummers, ik luister veel naar rap, ik hou van rondspringen, ik hou van indie-rock. Mijn muzieksmaak gaat echt alle kanten op. Het laatste concert dat ik bezocht was van Dolly Parton.

Ik ben wel een soort woordkunstenaar, dus songteksten beïnvloeden echt wat ik doe. Ik merk vaak dat songteksten in mijn werk terechtkomen, of ik hoor iets in een nummer dat vervolgens op een andere manier terugkomt in een werk dat ik aan het maken ben. Ik heb altijd een notitieboek of schetsblok bij me en schrijf constant dingen op. Ik heb massa’s pagina’s met willekeurige dingen overal in mijn huis verstopt liggen. Als ik thuis muziek luister en iets valt me op dan noteer ik het en vind ik het op een later moment weer terug, als ik mijn notities aan het doornemen ben, op zoek naar ideeën.

Ik hou van hoe je met taal kan spelen – een woord zonder context heeft een bepaalde betekenis en als je het vervolgens in een andere context plaatst, krijgt het een nieuwe betekenis. Ik beschilder al die muren en iedereen haalt iets anders uit wat ik heb geschreven. En niemand weet waar ik het vandaan heb gehaald.

Als kunstenaar plaats ik mezelf als het ware in mijn werk; ik bied me aan en geef iets van mezelf bloot. Ik maak dingen die ontzettend persoonlijk en belangrijk voor mij zijn. Die komen op een muur of in een kunstgalerie terecht, en mensen komen ernaar kijken, kopen het of waarderen of bekritiseren het. Ik stel mijn hart open voor kritiek en naar muziek luisteren helpt me dat proces door te komen. Ik heb daar niet één bepaald nummer of één genre voor. Het ligt helemaal aan hoe ik die dag wakker word.

En hoe word je wakker? Maakt muziek deel uit van je dagelijkse routine?

Echt elke ochtend als ik thuis wakker word zit er een nummer in mijn hoofd en heb ik geen idee waar dat vandaan komt. Waarschijnlijk uit een droom die ik me niet kan herinneren. Het is echt een willekeurige verzameling, van David Grey en REM tot Tupac en DMX, de vreemdste combinaties. Als ik me het nummer kan herinneren, wat meestal het geval is, zet ik het thuis op terwijl ik me klaarmaak om in de studio of op straat te gaan werken, of om naar een afspraak te gaan. Dat is meestal hoe mijn dag begint en op gang komt.

Het is best wel geweldig hoe muziek je dag kan bepalen. Ik ben een beetje raar, en er zijn tijden geweest waarin ik thuis letterlijk drie maanden lang hetzelfde nummer op repeat heb geluisterd om mezelf ergens doorheen te slepen. Muziek is absoluut therapeutisch voor me en het kan de sfeer van mijn dag volledig veranderen.

Muziek kalmeert me, maakt me vreedzamer, maar windt me ook op. Je weet dat Jim Morrison een expert was op het gebied van crowd control, en muziek is daar een enorm groot onderdeel van. Dat doet me denken aan een van de geweldigste songteksten ooit, van N.W.A.: “You are now about to witness the strength of street knowledge.” Je hoort die zin en je denkt: “JA!” Of zoiets als ‘Seven Nation Army’ van The White Stripes. Het is een wereldwijd volkslied, een collectief gevoel.

Luister je ook naar muziek als een collectieve beleving? Je hebt verteld hoe het je helpt in je creatieve praktijk en in je leven, maar samen met andere mensen dan?

Ik luister eigenlijk best veel naar muziek met vrienden als ze hier komen eten of gewoon gezellig langskomen. We doen het vaak zo dat ik een nummer opzet, vervolgens kiest iemand anders een nummer uit, en dan weer iemand anders. Zo kaatsen we de bal zeg maar steeds heen en weer. Dat doet me denken aan dat tekenspel waarbij iemand iets moet tekenen op een stuk papier en dat moet omvouwen, waarna de volgende persoon er iets aan moet toevoegen enzovoorts – cadavre exquis heet dat volgens mij. Zo zie ik ons muziekspel ook altijd een beetje: iedereen bouwt voort op wat er daarvoor al is afgespeeld. De muziekkeuze is totaal afhankelijk van wie er op bezoek is. Twee avonden geleden met vrienden was het een mix van Drake, DJ Khaled, Big Daddy Kane en EPMD. Iets in die richting. Volgende week met een andere groep, of zelfs met dezelfde groep, zou het The Clash, The Sex Pistols en Joy Division kunnen worden. Het enige wat we altijd proberen te vermijden is disco.

Het is geweldig waar ik woon, want ik heb amper buren dus we kunnen muziek luisteren zo hard we maar willen tot vier uur in de ochtend en niemand kan ons horen. Ik vind het heerlijk om ‘Dog Days Are Over’ van Florence and the Machine echt keihard aan te zetten.

Hoe vind je dat de beleving van je huis verandert als je muziek hebt aanstaan?

Naast dat de muziek mijn stemming beïnvloedt, verandert het absoluut het gevoel van mijn huis. Het voelt voller aan.

Ik ben een zeer visueel ingesteld persoon. Een groot deel van hoe ik de wereld begrijp komt daaruit voort. Ik herinner me iets dat een oude vriend van me, een graffitischrijver die ook muzikant was en met wie ik samen schilderde, vroeger eens tegen me zei. We hadden het over muziek en hij zei: “Muziek maken is net als graffiti zetten. Je begint met de grote lijnen en dan vul je de rest in.” Hij had het over hoe het creëren van de grote lijnen en het aanbrengen van lagen verf bij graffiti vergelijkbaar is met het creëren van de grote lijnen en aanbrengen van lagen geluid om muziek te maken. Dat bleef me bij. Ik vond het een mooie parallel om niet alleen te begrijpen hoe muziek wordt gemaakt, maar ook hoe geluid een ruimte kan vullen en het gevoel van die ruimte kan veranderen.

Fotografie door Iris Duvekot

Dit bericht is ook beschikbaar in: en en-gb en-au fr de it es da sv no